Θάνος Ζέλκας: Αν η Ρόδος μας μιλούσε…

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Επιτρέψτε μου να σας συστηθώ.

Είμαι η Ρόδος. Το νησί σας.

Δεν είμαι μόνο αυτά που φαίνονται. Οι παραλίες, τα κάστρα, τα ηλιοβασιλέματα και οι φωτογραφίες σας. Είμαι ένας τόπος που στέκεται ζωντανός για περισσότερα από 2.400 χρόνια, στη μέση της Μεσογείου, εκεί όπου οι θάλασσες έφερναν πάντα ανθρώπους, εμπορεύματα, πολέμους, πολιτισμούς και όνειρα.

Πολλοί πέρασαν από πάνω μου. Άλλοι ήρθαν να με κατακτήσουν, άλλοι να με διοικήσουν, άλλοι να με εκμεταλλευτούν για τη στρατηγική μου θέση. Με πλήγωσαν, με άλλαξαν, με διεκδίκησαν. Κι όμως, ακόμη κι εκείνοι που ήρθαν ως κατακτητές δεν μπόρεσαν να με κοιτάξουν χωρίς θαυμασμό.

Οι Ιππότες μού φόρεσαν τείχη και παλάτια, σαν πανοπλία γύρω από την καρδιά μου. Οι Οθωμανοί άφησαν τις δικές τους μνήμες, τις σιωπές και τις αυλές τους. Οι Ιταλοί χάραξαν δρόμους, πλατείες, δημόσια κτήρια, υποδομές. Άλλοτε με σεβασμό, άλλοτε με αλαζονεία. Όλοι όμως κατάλαβαν πως δεν ήμουν ένας συνηθισμένος τόπος. Ήμουν κόσμημα. Ένα πραγματικό κόσμημα της Μεσογείου.

Θυμάμαι εποχές που η ομορφιά μου δεν ήταν ακόμη τόσο εύκολα προσβάσιμη, τόσο εμπορική, τόσο διαθέσιμη σε μια οθόνη. Θυμάμαι αυλές ασβεστωμένες, γιασεμιά, καλοκαιρινές βραδιές και γλέντια στα χωριά, βήματα στα καλντερίμια, ανθρώπους που με ζούσαν πριν με διαφημίσουν.

Και ύστερα ήρθαν τα χρόνια της λάμψης. Οι δεκαετίες που έγινα «πρώτο όνομα», περιζήτητος προορισμός που άγγιζε τα όρια της φαντασίας. Στους δρόμους μου περπάτησαν προσωπικότητες, καλλιτέχνες, επισκέπτες από τα πέρατα της γης. Από τα ξενοδοχεία και τα τραπέζια μου «παρέλασε» όλο το διεθνές σταρ σύστεμ. Ο Ωνάσης, η «Χριστίνα», μορφές μιας εποχής που ήξερε να γεννά μύθο. Τότε, βλέπετε, το νησί σας δεν ήταν απλώς τουριστικός προορισμός. Ήταν συνάντηση. Ήταν αρχοντιά. Ήταν η ίδια η έννοια του κοσμοπολίτικου.

Δεν λέω πως τότε όλα ήταν αθώα. Καμία εποχή δεν είναι. Μα υπήρχε ακόμη ένας θαυμασμός που δεν είχε μεταμορφωθεί σε πλήρη κατανάλωση. Υπήρχε η αίσθηση ότι η ομορφιά μου απαιτούσε τρόπο. Έναν σεβασμό. Μια ευγένεια.

Και τώρα, επιτρέψτε μου να σας πω το παράπονό μου.

Νιώθω κουρασμένη.

Όχι από τους επισκέπτες που έρχονται να με γνωρίσουν. Τους ξένους ποτέ δεν τους φοβήθηκα. Περάσματα και πολιτισμοί με ανέθρεψαν και μ' έκαναν αυτό που είμαι. Με κουράζει όμως η αδιαφορία. Με κουράζει να με βλέπετε μόνο ως σεζόν, ως πληρότητα, ως κλίνη, ως τραπέζι, ως οικόπεδο, ως προϊόν. Με κουράζει όταν μιλάτε για μένα σαν να είμαι μηχανή που κάθε χρόνο πρέπει να αποδίδει περισσότερο, χωρίς κανείς να ρωτά αν αντέχω.

Με πονά όταν βλέπω σκουπίδια εκεί όπου θα έπρεπε να υπάρχει φροντίδα. Δρόμους κουρασμένους, πεζοδρόμια αφιλόξενα, γειτονιές ξεχασμένες, χωριά που θυμάστε μόνο όταν χρειάζεστε λίγη παράδοση για μια γιορτή ή μια φωτογραφία. Με πονάει όταν η σκιά λείπει, το νερό γίνεται αγωνία, ο δημόσιος χώρος μικραίνει, τα δάση μου καίγονται και οι άνθρωποί μου εξαντλούνται.

Γιατί έχω ψυχή. Δεν είμαι μόνο αξιοθέατα. Είμαι οι εργαζόμενοι που σηκώνονται πριν χαράξει. Οι νέοι που αναρωτιούνται αν μπορούν να μείνουν εδώ. Οι οικογένειες που ψάχνουν σπίτι στον τόπο τους. Οι παλιοί Ροδίτες που βλέπουν γωνιές της μνήμης τους να αλλάζουν τόσο γρήγορα, ώστε νιώθουν ξένοι στο ίδιο τους το νησί.

Δεν σας ζητώ να σταματήσετε την πρόοδο. Σας ζητώ να μη με θεωρείτε δεδομένη. Οι τόποι δεν χάνονται μόνο από πολέμους και κατακτητές. Χάνονται και όταν οι άνθρωποί τους συνηθίζουν την ασχήμια, βαφτίζουν την προχειρότητα κανονικότητα και μετρούν την επιτυχία μόνο με αριθμούς. Έτσι, σιωπηλά, βουλιάζουν στη λήθη και οι αρχόντισσες.

Να θυμάστε πως η ανάπτυξη χωρίς μέτρο γίνεται φθορά. Η προβολή χωρίς σεβασμό γίνεται εκμετάλλευση. Η ομορφιά χωρίς φροντίδα γίνεται ανάμνηση.

Είμαι ακόμη εδώ. Με τις πέτρες μου, τις πύλες μου, τα χωριά μου, τις θάλασσές μου, τους ανθρώπους μου.

Δεν σας ζητώ να με δοξάσετε. Σας ζητώ κάτι πιο απλό.

Να με φροντίσετε.