Χαμηλότερη ζήτηση και μικρότερη  παραμονή ρίχνουν τα τουριστικά έσοδα

Της
Βασιλικής Κουρλιμπίνη
στο capital.gr

 

Η προσέλκυση τουριστών υψηλού εισοδηματικού επιπέδου μέσω επενδύσεων σε ξενοδοχεία και υποδομές, η άνοδος του αριθμού των διανυκτερεύσεων, αλλά και η αύξηση της μέσης δαπάνης ανά επισκέπτη, ήταν τρία από τα στοιχήματα που είχαν θέσει στελέχη και επιχειρηματίες της αγοράς με γνώμονα την περαιτέρω τόνωση των τουριστικών εσόδων, ακόμη και με μικρότερο όγκο των αφίξεων.

Εντούτοις, η φετινή σεζόν δείχνει να αντιστρέφει τις προσδοκίες για υψηλότερες εισπράξεις από τον τουρισμό, ενώ ήδη έχουν αρχίσει να γίνονται εμφανείς οι πρώτες επιφυλάξεις για την κερδοφορία των ξενοδοχειακών μονάδων και των τουριστικών επιχειρήσεων. Αυτό αποδείχτηκε εξάλλου και από τον προγραμματισμό των θέσεων από τις αεροπορικές εταιρείες για τη σεζόν στα περιφερειακά αεροδρόμια, που μέχρι τέλος Ιουνίου (πιο πρόσφατα στοιχεία) ήταν λιγότερες κατά 1,2 εκατ. (7%) σε σχέση με τις θέσεις που είχαν δρομολογηθεί την αντίστοιχη χρονική στιγμή για τη σεζόν του 2018 και κατά 4,9% (855 χιλ.) σε σχέση με τον αριθμό των θέσεων που εντέλει υλοποιήθηκαν το 2018.

Φορείς του χώρου προβλέπουν μάλιστα πως τα "σημάδια" στα έσοδα θα αρχίσουν να αποτυπώνονται καθαρότερα στα στοιχεία που θα ακολουθήσουν για τις επιδόσεις των καλοκαιρινών μηνών, καθώς είναι αισθητή τόσο η κάμψη στη διάρκεια παραμονής και στις διανυκτερεύσεις σε ξενοδοχεία, όσο και οι πιέσεις που δέχεται η μέση δαπάνη ανά ταξίδι.

Επί του παρόντος και σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις τον Μάιο αυξήθηκαν κατά 9,3%, ενώ στο πεντάμηνο τα έσοδα είχαν αύξηση 14,4%, ήτοι 364 εκατ. ευρώ περισσότερα σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2018 και άγγιξαν τα 2,9 δισ. ευρώ.

Στον αντίποδα, η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση τον ίδιο μήνα διαμορφώθηκε στα 2,38 εκατ. ταξιδιώτες, μειωμένη κατά 2,6% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2018. Την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου, η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση επίσης μειώθηκε, οριακά κατά 0,9%, και διαμορφώθηκε στις 5,3 εκατ. επισκέπτες, έναντι 5,35 εκατ. την αντίστοιχη περίοδο του 2018.
Σημειώνεται πως πέρσι στην Ελλάδα ήρθαν περίπου 30 εκατ. επισκέπτες από το εξωτερικό, χωρίς να υπολογίζονται οι επιβάτες της κρουαζιέρας. Τα έσοδα αντιστοίχως έφτασαν τα 15,6 δισ. ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 10,2% σε σύγκριση με το 2017. Η μέση δαπάνη ανά ταξίδι συνολικά για τον εισερχόμενο τουρισμό ήταν 486 ευρώ, η δαπάνη ανά διανυκτέρευση 70 ευρώ, ενώ η μέση διάρκεια παραμονής διαμορφώθηκε στις 7 διανυκτερεύσεις.

Χαμηλά η Γερμανία
Η γερμανική αγορά, που αποτελεί από τους βασικούς "τροφοδότες" του ελληνικού τουρισμού, δείχνει ήδη τα πρώτα σημάδια κόπωσης. Ενδεικτικά, στο πεντάμηνο οι εισπράξεις από τη Γερμανία μειώθηκαν κατά 10,3% και ανήλθαν στα 493 εκατ. ευρώ. Αλλά και τον Μάιο σημειώθηκε κάμψη κατά 8,2%, με τα έσοδα να φτάνουν τα 357 εκατ. ευρώ.

Από την άλλη πλευρά, οι υπόλοιπες αγορές-"δεξαμενές" έχουν επηρεαστεί λιγότερο. Πιο συγκεκριμένα, στο πεντάμηνο οι εισπράξεις από τη Γαλλία αυξήθηκαν κατά 15,6% και διαμορφώθηκαν στα 178 εκατ. ευρώ. Οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο κατά 15,9% και έφτασαν στα 362 εκατ. ευρώ. Από τις χώρες εκτός της Ε.Ε.-28%, άνοδο κατά 50,7% παρουσίασαν οι εισπράξεις από τις ΗΠΑ, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 255 εκατ. ευρώ, ενώ αυτές από τη Ρωσία σημείωσαν μείωση κατά 6,2% και διαμορφώθηκαν στα 37 εκατ. ευρώ. Τον Μάιο, τα έσοδα από τη Γαλλία ενισχύθηκαν κατά 30,6%, στα 110 εκατ. ευρώ. Αύξηση κατά 8,8% παρουσίασαν και οι εισπράξεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 251 εκατ. ευρώ.

Λιγότερες μέρες στην Ελλάδα
Δεν είναι όμως μόνο η χαμηλότερη ζήτηση που προβληματίζει τους επιχειρηματίες του χώρου. Ξενοδόχοι, ακόμη και σε δημοφιλείς προορισμούς, όπως η Κρήτη, η Κως και η Ρόδος, κάνουν λόγο για ορατή μείωση στις διανυκτερεύσεις, που κατά μέσο όρο υπολογίζεται στο 10%-15%.
Σε αυτό παίζουν διάφοροι παράγοντες ρόλο. Αφενός η μεγάλη προσφορά σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης, που παίρνουν υψηλό μερίδιο από τις παραδοσιακές επιλογές διαμονής σε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Αφετέρου, η ανάκαμψη των γειτονικών προορισμών της Μεσογείου και ειδικά της Τουρκίας, σε συνδυασμό με την πτώση της τουρκικής λίρας, έχει επηρεάσει σημαντικά τους ελληνικούς προορισμούς.

Επιχειρηματίες σε δημοφιλείς προορισμούς σημειώνουν ακόμη πως και ο Ιούνιος και ο Ιούλιος κινήθηκαν στους ίδιους ρυθμούς, εξηγώντας πως ναι μεν διανύουμε την πιο υψηλή περίοδο από πλευράς κρατήσεων, όμως στο τέλος της χρονιάς το "ταμείο" των αφίξεων θα είναι χαμηλότερο από πέρσι. Λόγω της μειωμένης ζήτησης ήδη έχουν γίνει "γενναίες" εκπτώσεις στις τιμές, που ακολούθως θα επηρεάσουν και τη φετινή κερδοφορία, ενώ και οι tour operators πιέζουν για πακέτα σε χαμηλότερη τιμή.
Ήδη πρόσφατη μελέτη του ITEΠ έδειξε άλλωστε ότι 45% των μονάδων συνεχούς λειτουργίας παρουσίασε μειωμένη πληρότητα, 1 στα 4 ξενοδοχεία εμφάνισε μείωση στις τιμές του, 46% των ξενοδοχείων εποχικής λειτουργίας κατέγραψε μείωση στις προκρατήσεις του, ενώ το 23% από αυτά αναγκάστηκαν να μειώσουν τις τιμές που προσφέρουν για τα early bookings. Σύμφωνα, τέλος, με την Ένωση Ξενοδόχων Αττικής και Αργοσαρωνικού, με πτώση της τάξης του 3.8% στην πληρότητα και 2,9% στο έσοδο ανά διαθέσιμο δωμάτιο και με οριακή θετική αλλαγή +1% στη μέση τιμή δωματίου "έκλεισε" το πρώτο εξάμηνο του 2019 για τα ξενοδοχεία της Αθήνας.

Μικτή εικόνα στους προορισμούς
Μελέτη του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων για τις τουριστικές επιδόσεις της χρονιάς που πέρασε ανά περιφέρεια είχε δείξει πως οι διανυκτερεύσεις διαμορφώθηκαν στις 227 χιλ., παρουσιάζοντας αύξηση 8,2%.

Στις τρεις πρώτες θέσεις κατάταξης των χωρών με βάση τον αριθμό των διανυκτερεύσεων το 2018 βρέθηκαν η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία. Ο κάθε επισκέπτης της Ελλάδας κατά μέσο όρο επισκέφθηκε 1,16 περιφέρειες. Η δαπάνη ανά επίσκεψη ανά περιφέρεια μειώθηκε ως αποτέλεσμα της μείωσης της διάρκειας παραμονής, παρόλο που η δαπάνη ανά διανυκτέρευση αυξήθηκε.

Συγκεκριμένα, η δαπάνη ανά επίσκεψη στις 13 περιφέρειες της χώρας διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα 449 ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση 1,8% σε σχέση με το 2017 (458 ευρώ). Η υψηλότερη δαπάνη ανά επίσκεψη καταγράφηκε στην περιφέρεια Νότιου Αιγαίου με 666 ευρώ παρουσιάζοντας αύξηση 6,4%. Η χαμηλότερη δαπάνη ανά επίσκεψη καταγράφηκε στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, μόλις 167 ευρώ, παρουσιάζοντας μείωση 20,3%.

Η μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση στις 13 περιφέρειες της χώρας το 2018 διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα 69 ευρώ παρουσιάζοντας αύξηση +1,9% σε σχέση με το 2017 (68 ευρώ). Η υψηλότερη δαπάνη ανά διανυκτέρευση καταγράφηκε στο Νότιο Αιγαίο με 86 ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση 9,3%. Η μέγιστη διάρκεια παραμονής, 8,4 διανυκτερεύσεις, καταγράφηκε στην Κρήτη παραμένοντας στα επίπεδα του 2017.Η ελάχιστη διάρκεια παραμονής ήταν 3,4 διανυκτερεύσεις και σημειώθηκε στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης καταγράφοντας μείωση 16,6%.

Οι πέντε σημαντικότερες αγορές της Ελλάδας τη χρονιά που πέρασε, με βάση την κατάταξη των εσόδων, ήταν η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Ιταλία. Αν προστεθεί η Ρωσία, παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχει μειωθεί αισθητά η δυναμική της, οι έξι αυτές χώρες αθροιστικά συνεισφέρουν το 41,5% των επισκέψεων, το 49,7% των διανυκτερεύσεων και το 52,2% των ταξιδιωτικών εισπράξεων στην Ελλάδα, καταλήγει η μελέτη.

Την υψηλότερη δαπάνη ανά διανυκτέρευση καταγράφουν οι επισκέπτες από τις ΗΠΑ (89 ευρώ), ενώ ανά επίσκεψη οι επισκέπτες από τη Γερμανία (614 ευρώ), λόγω μεγάλης διάρκειας παραμονής (8,8 διανυκτερεύσεις).

Οι Βαλκάνιοι τουρίστες
Στην κάμψη των εσόδων προστίθεται ένας ακόμη παράγοντας, όπως εξηγούν στελέχη της τουριστικής αγοράς, που έχει να κάνει με το "μείγμα" των επισκεπτών, αυτών κυρίως που έρχονται στην Ελλάδα οδικώς από τα Βαλκάνια.

Αντίστοιχη έρευνα του ΙΝΣΕΤΕ σημείωνε πως η ημερήσια δαπάνη των Ρουμάνων τουριστών που ήρθαν πέρσι στην Ελλάδα ήταν μόλις 53 ευρώ (με μέση κατά κεφαλήν δαπάνη στα 324 ευρώ και 6,1 ημέρες μέση διάρκεια παραμονής). Των Σέρβων επισκεπτών ήταν ακόμη χαμηλότερη, στα 43 ευρώ ημερησίως (344 η μέση κατά κεφαλήν δαπάνη και 8 ημέρες η μέση διάρκεια παραμονής), όπως και των τουριστών από τη Βουλγαρία (38 ευρώ η ημερήσια δαπάνη, 101 ευρώ μέση κατά κεφαλήν δαπάνη και 2,3 ημέρες παραμονή). Οι Αλβανοί επισκέπτες ξόδεψαν τη χρονιά που πέρασε 69 ευρώ ημερησίως κατά μέσο όρο και από τη Βόρεια Μακεδονία 48 ευρώ.

Σε ό,τι αφορά τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου για τη φετινή χρονιά, οι οδικές αφίξεις παρουσιάζουν υστέρηση όλους τους μήνες. Η συνολική μείωση ανέρχεται σε 536.000 ή 12% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2018. Η εικόνα όμως δεν είναι ενιαία, καθώς υπάρχουν διαφοροποιήσεις ανά χώρα και μεθοριακό σταθμό που καταγράφονται οι διελεύσεις των επισκεπτών. Για παράδειγμα, οι αφίξεις από την Αλβανία έχουν επανέλθει από τον Μάιο σε θετικούς ρυθμούς, ενώ από τη Βουλγαρία υπάρχει σταθερά αρνητική διψήφια μεταβολή από την αρχή του έτους. Επίσης, οι αφίξεις από τη Βόρεια Μακεδονία είχαν θετικό πρόσημο τον Απρίλιο και τον Ιούνιο και αρνητικό πρόσημο τους υπόλοιπους μήνες, ενώ οι αφίξεις από την Τουρκία, αν και είχαν αρνητικό ξεκίνημα, επανήλθαν σε θετικούς ρυθμούς από τον Μάρτιο.